Śmierć bliskiej osoby to czas trudnych decyzji, szczególnie gdy okazuje się, że majątek został przekazany tylko jednej osobie. Wiele osób zastanawia się wtedy, czy pominięcie w testamencie oznacza brak jakichkolwiek środków. Poniżej przedstawione zostały odpowiedzi na pytania, które często słyszy prawnik od spraw spadkowych w Łomży, przygotowane w sposób przystępny dla każdego laika.

SPRAWDŹ: Co to jest zachowek?

1. Czy zachowek przysługuje, jeśli mama zapisała w testamencie wszystko mojemu bratu?

To najczęstszy dylemat: dwoje dzieci, a cały majątek w testamencie trafia do jednego z nich. Nawet jeśli dokument jest ważny, drugiemu dziecku zazwyczaj przysługuje roszczenie o zachowek. Brat, który otrzymał np. mieszkanie w Łomży, staje się dłużnikiem swojego rodzeństwa i musi wypłacić mu odpowiednią sumę. Należy podkreślić, że zachowek to prawo do „spłaty”, która ma na celu wyrównanie niesprawiedliwego podziału majątku rodzinnego.

Na marginesie warto zauważyć, że jeśli uda się wykazać nieważność testamentu, cała sytuacja ulegnie zmianie. W takim przypadku spadek odziedziczą bowiem osoby wskazane w ustawie. W takim scenariuszu nie masz już do czynienia z prawem jedynie do części udziału jako zachowek, a po prostu do całości należnego Ci udziału w spadku.

2. Czy emerytowi lub osobie niepełnoletniej należy się zachowek w wysokości wyższej?

Wyszukiwarki internetowe często odnotowują zapytania o to, czy sytuacja życiowa wpływa na ostateczną kwotę spłaty. Należy odnotować, że standardowo zachowek wynosi 1/2 tego, co otrzymałbyś dziedzicząc zgodnie z ustawą. Jednakże prawo przewiduje, że w określonych sytuacjach możliwe jest dochodzenie kwoty w wysokości wyższej, czyli aż 2/3 należnego udziału. Dzieje się tak wtedy, gdy osoba starająca się o pieniądze jest trwale niezdolna do pracy (np. jest na emeryturze) lub w dniu śmierci spadkodawcy nie miała jeszcze ukończonych 18 lat.

O ile status osoby małoletniej nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, o tyle kwestia trwałej niezdolności do pracy sądy oceniają w sposób wysoce indywidualny. Można bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której osoba przebywająca na emeryturze pozostaje aktywna zawodowo i po prostu sobie dorabia. W takim przypadku sąd może uznać, że prawo do zachowku w wysokości wyższej nie powinno jej przysługiwać..

3. Czy dom podarowany bratu wiele lat temu również wlicza się do zachowku?

Wiele osób w Łomży szuka informacji, czy „przepisanie” nieruchomości dekadę temu definitywnie zamyka sprawę. Jeśli darowizna została przekazana spadkobiercy (np. synowi czy córce), to niemal zawsze jest ona doliczana do spadku. Co bywa zaskakujące, dzieje się tak nawet jeśli od wizyty u notariusza minęło 15 czy 20 lat. Oznacza to, że brat, który dostał dom za życia rodziców, może być zobowiązany do spłacenia rodzeństwa po śmierci rodzica.

Warto też w tym miejscu obalić popularny mit. Pamiętaj, że zapis o zwolnieniu darowizny z zaliczenia na schedę spadkową nie zwalnia z konieczności jej rozliczenia w sprawie o zachowek. Choć w akcie notarialnym widnieje taka adnotacja, to darowizna ta i tak zostanie „doliczona do rachunku”. Zapis ten przydaje się, ale w sprawie o dział spadku.

SPRAWDŹ: Dział spadku – jak przeprowadzić?

4. Czy trzeba płacić zachowek bratu, który w ogóle nie interesował się rodzicami?

To pytanie często zadają osoby, które przez lata opiekowały się schorowanymi rodzicami, podczas gdy rodzeństwo nie utrzymywało z nimi kontaktu. Samo „rzadkie odwiedzanie” zazwyczaj nie wystarcza, by uniknąć zapłaty. Natomiast adwokat od spraw spadkowych może pomóc sprawdzić, czy można coś z tym zrobić i co konkretnie. W zależności od danego stanu faktycznego, można rozważyć wnioskowanie o obniżenie kwoty spłaty czy rozłożenie jej na raty. W skrajnych przypadkach możliwe jest skierowanie oddzielnej sprawy do sądu w Łomży o uznanie brata/siostry za niegodnego dziedziczenia. Jaki skutek przynosi taka procedura? Otóż zgodnie z Kodeksem Cywilnym osoba uznana za niegodną nie ma prawa zachowku.

Ostatnią deską ratunku może okazać się powołanie na zasady współżycia społecznego. Jednak dopasowanie najlepszej strategii to już rola specjalisty, jeżeli faktycznie zależy Ci na skuteczności Twojego działania i na tym, do czego będziesz zobowiązany.

5. Co zrobić, gdy brat przy wyliczaniu zachowku zaniża wartość podarowanego mu domu na obrzeżach Łomży?

Często osoba zobowiązana do zapłaty twierdzi, że darowana jej nieruchomość jest warta znacznie mniej, niż wskazują na to ceny rynkowe nieruchomości w Łomży. Jeśli rodzeństwo nie dojdzie do porozumienia, sąd powoła biegłego sądowego, który dokona rzetelnej wyceny.

Jednak najważniejsze – od jakiej wartości powinieneś wyliczyć spłatę? Przy obliczaniu zachowku brany jest pod uwagę stan domu z chwili darowizny, ale ceny rynkowe z momentu dochodzenia roszczeń. To z kolei powoduje, że jeśli od darowizny minęło sporo czasu, to przysługująca Ci kwota może pozytywnie zaskoczyć. Jak bowiem wiadomo, ceny nieruchomości na przestrzeni lat poszybowały.

---

⚖️Podstawę prawną omawianych zagadnień stanowią przepisy Kodeksu cywilnego – Księga IV Tytuł IV „Zachowek” (art. 991–1011 k.c.).

Indywidualne podejście – prawnik od spraw spadkowych w Łomży

W prawie spadkowym nie istnieją dwie identyczne sprawy. Każdy przypadek wymaga odrębnego podejścia, dlatego fundamentem mojej praktyki jest wnikliwa analiza dokumentów oraz uwzględnienie specyficznej sytuacji rodzinnej konkretnej osoby. Jako prawnik koncentrujący się na sprawach spadkowych szukam rozwiązań prawnych dopasowanych do Twoich potrzeb. Co istotne, pomagam niezależnie od tego, czy Ty dochodzisz zachowku, czy jesteś zobowiązany do jego zapłaty.

Szukaj